Kopalnia Guido w Zabrzu to miejsce, gdzie można zjechać prawdziwą górniczą windą 320 metrów pod ziemię i zobaczyć na własne oczy, jak wyglądała praca w kopalni węgla kamiennego. To nie makieta ani rekonstrukcja – to autentyczne wyrobiska górnicze z zachowanymi pokładami węgla, działającymi maszynami i korytarzami wykutymi ponad sto lat temu. Dla regionu, którego historia jest nierozerwalnie związana z górnictwem, to wyjątkowe miejsce pamięci i edukacji.
- autentyczne wyrobiska górnicze
- zjazd górniczą windą
- zachowane pokłady węgla
- historia górnictwa regionu
- część Muzeum Górnictwa Węglowego
Kopalnia z trudną historią – od 1855 roku do dziś
Historia kopalni rozpoczęła się w 1855 roku, kiedy hrabia Guido Henckel von Donnersmarck otrzymał nadanie górnicze i założył zakład noszący jego imię. Od początku jednak przedsięwzięcie napotykało problemy. Podczas drążenia pierwszego szybu Barbara natrafiono na kurzawkę i uskok tektoniczny – prace przerwano po zgłębieniu zaledwie 30 metrów.
Drugi szyb, początkowo zwany Concordia, a później Guido, miał więcej szczęścia. W 1859 roku osiągnął głębokość 97 metrów, a rok później oddano do eksploatacji pierwszy poziom wydobywczy na głębokości 80 metrów. Ale i tu nie obyło się bez kłopotów – zaburzenia tektoniczne utrudniały wydobycie, a w 1862 roku szyb przerwał warstwę wodonośną i został zatopiony. Po osuszeniu i dalszym zgłębianiu wznowiono wydobycie w 1872 roku. Największy sukces kopalnia odniosła w 1885 roku, wydobywając ponad 313 tysięcy ton węgla. Mimo tego rekordowego wyniku rentowność była niska – węgiel okazał się słabej jakości, a pokłady nierównomierne. Hrabia sprzedał więc zakład państwu, a kopalnię włączono do państwowej kopalni Królowa Luiza.
Od 1912 roku szyb Guido nie służył już do wydobycia, lecz do odwadniania sąsiednich kopalń. W 1928 roku unieruchomiono go całkowicie. Druga młodość przyszła po II wojnie światowej – w 1967 roku teren przekształcono w Kopalnię Doświadczalną M-300, gdzie testowano nowe maszyny i urządzenia górnicze. To właśnie te pamiątki z tamtego okresu stanowią dziś jedną z atrakcji zwiedzania.
W 2000 roku planowano demontaż podziemnej kopalni, ale zaangażowanie samorządu Zabrza, Urzędu Marszałkowskiego i osób prywatnych zatrzymało likwidację. W 2007 roku utworzono Zabytkową Kopalnię Guido jako instytucję kultury.
Dziś kopalnia wchodzi w skład Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu – największego muzeum węgla w Polsce, które ubiega się o wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zespół zabytkowych kopalń węgla kamiennego w Zabrzu został już wpisany na listę Pomników Historii.
Co zobaczysz 320 metrów pod ziemią
Zwiedzanie Kopalni Guido to przede wszystkim zjazd autentyczną szolą – górniczą windą, która mknie w dół z prędkością 4 metry na sekundę. To prawdziwy zastrzyk adrenaliny i sposób, w jaki do dziś zjeżdżają górnicy w czynnych kopalniach. Na dole czeka labirynt korytarzy, w których zachowały się pokłady węgla kamiennego, a temperatura utrzymuje się na stałym poziomie około 16-18 stopni Celsjusza przez cały rok.
Trasa turystyczna prowadzi przez surowe, wykute w węglu korytarze, gdzie przewodnik opowiada nie tylko o historii, ale też o współczesnych procedurach bezpieczeństwa, systemach wentylacji i sygnalizacji. Można zobaczyć maszyny używane niegdyś w kopalniach – niektóre wciąż działają i uruchamiane są podczas zwiedzania. Ryk potężnych kombajnów górniczych to dźwięk, którego się nie zapomina.
Jedną z największych atrakcji jest przejażdżka elektryczną kolejką podwieszaną – jedyną tego typu kolejką górniczą na świecie udostępnioną dla turystów. To sposób transportu, którym górnicy przemieszczali się po kopalni, a dla zwiedzających to niezapomniane wrażenie.
Trzy sposoby na poznanie kopalni
Kopalnia oferuje różne formy zwiedzania dostosowane do oczekiwań i odwagi turystów. Najpopularniejszy „Podziemny Spacer Górniczy” to najlepsza opcja dla osób, które po raz pierwszy zjeżdżają pod ziemię. Trasa prowadzi przez poziomy 170 i 320 metrów, pokazując ewolucję technologii wydobycia i codzienną pracę górników. Interaktywne elementy, jak projekcja historii hrabiego Guido czy wizualizacja labiryntu szybów ciągnących się pod Zabrzem, urozmaicają zwiedzanie.
Dla bardziej zaprawionych w kopalnianych bojach przygotowano trasę „Mroki Kopalni” – zwiedzanie poziomu 355 metrów niemal w całkowitej ciemności. To intensywne przeżycie, które pozwala poczuć, jak wyglądała praca w kopalni przed erą elektryczności.
Najbardziej interaktywna jest „Podziemna Szychta”, podczas której uczestnicy wcielają się w prawdziwych górników. Pod okiem fachowca wykonują szereg prac górniczych w autentycznym stroju roboczym. To nie tylko oglądanie, ale faktyczne doświadczenie tego, jak ciężka była praca pod ziemią.
Na poziomie 320 metrów działa Pub 320 – najgłębiej położony pub w całej Europie. Po zwiedzaniu można tu odpocząć i coś zjeść w naprawdę unikalnej scenerii.
Dla kogo jest Kopalnia Guido
To miejsce sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu fascynującą lekcję historii połączoną z przygodą – dzieci uwielbiają zjazd szolą i przejażdżkę kolejką. Miłośnicy historii przemysłowej i techniki docenią autentyczność miejsca i zachowane maszyny. Turyści szukający nietypowych atrakcji będą zachwyceni możliwością zejścia tak głęboko pod ziemię.
Trasy turystyczne zostały dostosowane do zwiedzania przez osoby niepełnosprawne na poziomach 170 i 320 metrów. Kopalnia oferuje zwiedzanie w wielu językach: polskim, angielskim, niemieckim, czeskim, francuskim, rosyjskim, włoskim i hiszpańskim.
Warto jednak pamiętać o kilku ograniczeniach. Z uwagi na różnice ciśnień odradzane jest zwiedzanie osobom z ciężkimi schorzeniami, zwłaszcza układu krążenia i oddechowego. Kobiety w ciąży powinny skonsultować wizytę z lekarzem. Pod ziemią jest chłodno – temperatura wynosi około 16-18 stopni – więc warto zabrać cieplejszą bluzę, nawet latem.
Praktyczne informacje – ceny biletów i godziny otwarcia
Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem w grupach zorganizowanych. Maksymalny czas zwiedzania to około 2 godziny, choć warto zarezerwować sobie trochę więcej czasu na wizytę w Pubie 320 czy eksplorację naziemnej części kompleksu.
Kopalnia znajduje się przy ulicy 3 Maja 93 w Zabrzu, w dogodnej lokalizacji zarówno dla zmotoryzowanych, jak i osób korzystających z komunikacji miejskiej. Z centrum Katowic można tu dojechać samochodem w około 20 minut. Obiekt leży zaledwie 5 minut od autostrady A4.
Jeśli poruszasz się komunikacją miejską, z centrum Zabrza (przystanek Zabrze Goethego) kursuje kilka linii autobusowych: 7, 23, 47, 111, 198 oraz 199. Wysiąść należy na przystanku „Kopalnia Zabytkowa”, który znajduje się tuż przy wejściu. Podróż trwa około 10 minut. Alternatywnie można wybrać tramwaj linii 3 startujący z przystanku Plac Wolności.
Przed wizytą warto sprawdzić aktualne ceny biletów i godziny otwarcia na oficjalnej stronie Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu (kopalniaguido.pl), ponieważ mogą się one zmieniać w zależności od sezonu. Kopalnia organizuje też specjalne wydarzenia kulturalne, konferencje i eventy – przestrzenie podziemne służą jako unikatowe miejsce na koncerty i spotkania.
Więcej niż kopalnia – kompleks Muzeum Górnictwa Węglowego
Kopalnia Guido to część większego kompleksu Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, który obejmuje także Sztolnię Królowa Luiza – gdzie można przeżyć najdłuższy podziemny spływ łodzią w Europie – oraz Strefę Carnall z interaktywną wystawą CARBONEUM poświęconą węglowi. Wieża wyciągowa zachwyca architekturą i oferuje panoramiczny widok na Śląsk.
Kompleks otrzymał Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej za Najlepszy Produkt Turystyczny 2022 roku. Kopalnia Guido i Sztolnia Królowa Luiza są punktami kotwicznymi Europejskiej Sieci Dziedzictwa Przemysłowego ERIH.
W Strefie Carnall można zobaczyć najstarszą w Europie, wciąż działającą maszynę parową – to żywy zabytek techniki, który wciąż robi wrażenie swoją potęgą.
Warto wiedzieć przed wizytą
Na zwiedzanie najlepiej zarezerwować bilety wcześniej, szczególnie w weekendy i podczas wakacji – kopalnia cieszy się dużą popularnością. Muzeum organizuje też wakacyjne przedsprzedaże biletów z promocyjnymi cenami.
Ubierz się wygodnie i weź coś ciepłego – pod ziemią jest chłodno przez cały rok. Obuwie powinno być zamknięte i wygodne, bo czeka sporo chodzenia po nierównym terenie. Na miejscu otrzymasz kask i górniczą lampę – obowiązkowe elementy wyposażenia każdego, kto zjeżdża do kopalni.
Jeśli planujesz dłuższy pobyt na Śląsku, w okolicy znajduje się wiele innych atrakcji związanych z dziedzictwem przemysłowym regionu. Warto połączyć wizytę w Kopalni Guido z wycieczką do Muzeum Śląskiego w Katowicach, Parku Śląskiego w Chorzowie czy zabytkowego osiedla Nikiszowiec.
Kopalnia Guido to miejsce, które pokazuje Śląsk od środka – dosłownie i w przenośni. To nie tylko atrakcja turystyczna, ale przede wszystkim opowieść o ludziach, którzy przez pokolenia pracowali w ekstremalnych warunkach, wydobywając węgiel napędzający przemysł. Zjazd 320 metrów pod ziemię to podróż w czasie i przestrzeni, która pozwala zrozumieć, jak ważną rolę górnictwo odegrało w historii regionu. A możliwość wypicia piwa w najgłębszym pubie Europy to już tylko wisienka na torcie tej niezwykłej przygody.